k moet u even waarschuwen! De cd-rom bij dit blad zit barstensvol fouten… Zoals iedere maand – en elke cd – overigens. En dat maakt helemaal niet uit, u hebt er namelijk helemaal geen last van. Al die fouten worden keurig en tijdig gecorrigeerd, voordat ze problemen kunnen opleveren. Zo gaat dat nu eenmaal met cd’s – ze kunnen eenvoudigweg niet foutloos zijn. Ergens is dat ook uitermate logisch. Rekent u even mee? We hebben het altijd over 650 MB aan data op een cd’tje. Als ik even slordig mag rekenen, een MB is 1024 maal 1024 bytes – en een byte is 8 bits. Dus aan bruikbare data staan er 5.452.595.200 bits op een enkel cd-rommetje. Tel daar trouwens in de praktijk nog maar de nodige procenten bij op, maar daar kom ik zo op terug. Het is natuurlijk volstrekt onmogelijk om zo’n enorm aantal eentjes en nulletjes zonder enige fout te persen, of met een brander te schrijven. Er gaat altijd wel wat mis. Een microscopisch klein stofje, een heel klein gaatje in de aluminium reflectielaag, een onzuiverheidje in de plastic drager, noem maar op. Je mag er van uit gaan dat die pracht-cd bij dit blad duizenden fouten bevat. En nogmaals, dat maakt helemaal niet uit. Want die extra data waar ik het eerder over had, bevat een uitgebreide foutcorrectie. Simpel voorgesteld zijn dat gewoon optelsommetjes over de gegevens op zo’n cd. Als je in een reeks van getallen een fout zou hebben, dan kan je die fout vaststellen als er ergens een checksum over die reeks te vinden is. Want als de optelling van de zojuist gelezen getallen niet precies overeenkomt met de eerder bij het wegschrijven van de data berekende optelling – die ook op de cd staat – dan is er zojuist een leesfout opgetreden. Door op een slimme manier meerdere checksums over een blok data heen te leggen, kan je vervolgens niet alleen beteuterd constateren dat het mis is, maar de fout ook gewoon herstellen. Gewoon rekenwerk.
Elke cd-speler doet dat rekenwerk de hele tijd. Audio, cd-rom, dvd, het maakt niet uit. Een Compact Disc bevat naast de eigenlijke data een aantal verschillende checksums, waardoor in het dagelijkse gebruik al die fouten meteen weer hersteld kunnen worden. Er zijn wel ingrijpende technische verschillen tussen audio en data cd’s, maar het principe blijft hetzelfde. Onder het afspelen van de cd is de speler voortdurend bezig meteen de data weer te herstellen en de gebruiker heeft geen centje pijn. Hoewel…
Da’s niet helemaal waar. Want als we het echt te bont maken, gaat de cd toch wel degelijk overslaan. Philips probeerde ons begin jaren tachtig dan wel aan te praten dat cd’s onkwetsbaar zouden zijn en je ze als onderzetters voor de glazen kon gebruiken, maar dat is toch te optimistisch. Als er eenmaal echte krassen op staan, dan is het vaak gedaan met de pret. Ondanks alle foutcorrectie slaat de cd over, of blijft hangen, of er zitten opeens toch wel wat rare bijgeluiden in de muziek. De speler beent het niet meer bij en raakt in de war, waardoor de track niet meer goed gevolgd wordt. En als de track dan nog wel gevolgd wordt, dan kan het toch zijn dat er data wordt doorgespeeld naar de digitaal analoog omzetter die niet helemaal weergeeft wat de artiest gewild had. Maar ach, een beetje cd-speler extrapoleert eens wat – in begrijpelijker Nederlands: vervangt de beschadigde data door een gemiddelde van die daaromheen – en je hoort er in de praktijk geen barst van. Met een cd-rom is het nog kritischer, want daar mag niet één bit omvallen, dus extrapoleren is uit den boze. De foutcorrectie moet 100 procent zijn! En dat lukt bijna wonderbaarlijk vaak. Onder meer omdat die cd-rom een groot voordeel heeft vergeleken met een audio-cd – het maakt niet zoveel uit of een stukje in één keer goed gelezen wordt, of dat het twintig keer herlezen moet worden voordat het goed is. Een audio-stream is realtime, daar kan de muziek niet even worden stilgelegd tot de speler de fouten heeft hersteld. Bij een cd-rom merk je dat echter niet, tenzij het echt te gek wordt. En dat hebt u vast ook wel eens mee mogen maken: de cd-speler staat te zagen, het duurt tijden, maar uiteindelijk werkt het wel. In zo’n geval kan het een goede gedachte zijn even een schone kopie te branden, want deze loopt op zijn eindje!
Raar spul, die cd’s. Per definitie vol fouten, maar dat maakt meestal niet uit. En als de platenindustrie klagelijk spreekt over digitale – dus foutloze – kopietjes, dan vergissen ze zich deerlijk. Want de grap van onze digitale technieken is niet zozeer dat er geen fouten kunnen optreden, maar dat fouten kunnen worden hersteld. Dat geldt niet alleen voor cd’s, maar voor veel meer digitale opslag- en verzendtechnieken.
Tot slot: wist u overigens dat de data op een cd in een spiraalvormige track staat? En dat die spiraal bijna zes kilometer lang is? De lezer van deze data houdt er bijkans een stevig wandeltempo op na…
|
